Woensdag
Werken supplementen om af te vallen?
Voeding en vitaliteit 4 min leestijd
Door Sanne Vermeulen, redactie en begeleiding nagezien door Mark Rademaker, eindredactie praktijkbureau
De markt voor afvalsupplementen is groot en de beloften groter. Wat de stoffen doen die u het vaakst tegenkomt, en welke u zonder spijt kunt overslaan.
De markt voor afvalsupplementen is miljoenen euro's groot en de beloften zijn groter. De eerlijke samenvatting: geen enkel wettelijk verkrijgbaar supplement veroorzaakt op zichzelf noemenswaardig gewichtsverlies. Sommige stoffen hebben een klein meetbaar effect, andere werken via vocht of cafeïne, en een deel is verpakte hoop.
Welke stoffen komt u het vaakst tegen?
De meest verkochte groepen zijn vetverbranders met cafeïne en groene thee-extract, eetlustremmers op basis van vezels zoals glucomannan, koolhydraatblokkers met wittebonenextract, en afslankthee's. Cafeïne verhoogt uw verbranding tijdelijk met een paar procent; glucomannan heeft in de Europese beoordeling een beperkt erkend effect op verzadiging; de rest varieert van onbewezen tot afgeraden.
Wat zijn de risico's?
Vetverbranders zijn de riskantste categorie: meerdere ingrediënten werden teruggeroepen na meldingen van hartkloppingen, leverbeschadiging en ernstigere voorvallen. Afslankthee's met laxerende kruiden verkopen vochtverlies als vetverlies en ontregelen uw darmfunctie bij dagelijks gebruik. Onreglementaire webshops voegen soms verboden stoffen toe; het gevaar zit daar, niet in de apotheek.
Wat werkt dan wel?
De stoffen met het beste bewijs zijn geen supplementen maar voedingsstoffen: eiwit en vezels. Eiwit verzadigt per calorie het sterkst en beschermt uw spiermassa tijdens gewichtsverlies; vezels vertragen uw maaglediging en vlakken uw bloedsuiker. Een pot eiwitpoeder of een pot glucomannan doet minder dan een dagelijkse portie peulvruchten, volkorenbrood en eiwit bij elke maaltijd, voor een fractie van de prijs.
Wanneer is een supplement zinnig?
Supplementen zijn zinnig voor tekorten, niet voor het verlies van gewicht. Vitamine D in de winter volgens de standaardadviezen, ijzer of B12 als een tekort is vastgesteld, calcium als u weinig zuivel gebruikt. De Thuisarts raadt voor gewichtsverlies een patroon van voeding en beweging aan, eventueel met begeleiding; medicatie speelt een rol in een medisch traject en is een ander verhaal dan een webshop-supplement.
Wat betaalt u eigenlijk?
De rekensom is verhelderend. Een gangbaar vetverbrander-abonnement kost veertig tot zestig euro per maand; een jaar gebruik staat gelijk aan vierhonderd tot zevenhonderd euro voor een effect dat in het beste geval enkele procenten van uw verbranding bedraagt. Voor datzelfde bedrag koopt u elke dag van het jaar een eiwitrijke lunch én een jaar lang de consulten van een diëtist. De meest winstgevende eigenschap van een supplement is dat de koper ervan gelooft dat hij iets doet; dat gevoel van actie is echt, de werking meestal niet.
Hoe evalueert u een belofte?
Drie vragen ontmaskeren bijna elk product: welk mechanisme belooft het, waar is het onderzoek bij mensen en hoe groot is het effect in kilo's na twaalf weken? Is het mechanisme "het versnelt uw stofwisseling", is het onderzoek een proef met muizen of twintig vrijwilligers en het effect een kilo in drie maanden, dan heeft u uw antwoord. Geen van de grote claims overleeft die drie vragen; uw boodschappen doen dat wel.
Wilt u toch een supplement proberen, houd dan drie regels vast: koop bij een apotheek of drogist, nooit bij een anonieme webshop; stop bij hartkloppingen, hoofdpijn of maagklachten; en evalueer na twaalf weken eerlijk of de weegschaal iets zag dat uw voeding alleen niet had gezien. In vrijwel alle gevallen is het antwoord nee, en dan is de les van twaalf weken het geld waard dat de les niet had moeten kosten. De echte winnaar van deze markt is de ontdekking dat u het antwoord al had: eten dat verzadigt, bewegen dat u volhoudt en slapen die u herstelt.
Wanneer bespreekt u het met uw arts?
Er zijn twee redenen om supplementen niet zelf te beslissen maar met uw huisarts of diëtist. De eerste is medisch: wie schildklierklachten, diabetes, hartklachten of medicatie heeft, loopt risico dat een afslankpil meespeelt met iets dat ertoe doet. Jodium, cafeïne en stimulerende kruiden komen in afslankproducten in doseringen voor die nergens goed vermeld staan. De tweede reden is praktisch: als u het gevoel heeft dat u een pil nodig heeft om af te vallen, is het gesprek over waarom dat gevoel er is waardevoller dan het product. Die vraag hoort bij een diëtist, niet bij een webshop.
Neem in dat gesprek uw eerlijke week mee: wat u at, wanneer de trek kwam en wat u al probeerde. Een diëtist werkt beter met die beschrijving dan met de vraag welke pil u moet kopen. En gebruikt u al iets, zeg het dan; uw arts kan alleen meedenken over interacties als hij weet wat er in uw lijf zit. Het antwoord zal waarschijnlijk zijn wat deze notitie ook zegt: er bestaat geen stof die het werk van eten en bewegen overneemt. Maar dan is het een antwoord dat u van iemand kreeg die uw dossier kent, en dat is precies het verschil tussen een belofte en een behandeling.
De markt verkoopt de belofte dat afvallen in een flesje past; uw keuken levert elke dag het bewijs van het tegendeel. Wie dat bewijs eenmaal zag, loopt het schap met de pillen daarna glimlachend voorbij.